De muziek van Jean Françaix…

Zelf als Jean Françaix zich alligneerde met Debussy, Poulenc, Milhaud, Roussel, Chabrier… moet er toch gezegd worden dat hij ook een echte individualist was. Na de opleiding bij Nadia Boulanger, volgde hij zijn eigen weg, volledig zelfstandig en succesvol : tot zijn dood verbaasde hij met verrassingen. Vanaf de eerst noot valt de frisheid, intelligentie en stijl op. Van bij de eerste uitgave van zijn partituren, rond 1931-32, verleidde hij muzikanten en muziekliefhebbers met zijn kwaliteiten.

(Source : archives familiales Françaix)

Hij won internationale erkenning sedert 1936, op het Muziekfestival voor hedendaagse muziek in Baden-Baden. Hij stelde zijn Concertino voor waar hij in competitie was met Stravinsky, die het Concerto voor twee piano’s met zijn zoon Sviatoslav [Soulima], voorstelde. Hij boekte zo’n groot succes dat Stravinsky het Concertino verantwoordelijk achtte voor het koude onthaal dat zijn eigen werk had ontvangen. « Gelukkig », schreef Jean Françaix later, « Stravinsky is een vriend geworden… en de avond is aangenaam geeïndigd in een fantastisch restaurant. »

Zijn werk behoort tot de Franse school van “faire plaisir” van Debussy. Ongetwijfeld kunnen we de oorsprong hiervan vinden in zijn « plechtige belofte » die hij op 12-jarige leeftijd schreef :

« (…) pour rehausser l’ordinaire, mon Père faisait venir de temps en temps des Artistes de Paris. C’est ainsi qu’âgé de 12 ans, j’entendis le célèbre Quatuor Capet, dont la distraction principale était de batifoler dans les derniers Quatuors de Beethoven. Ces Messieurs m’achevèrent par un solide Quatuor de Brahms, au cours duquel je m’endormis profondément, avant même l’apparition du 2e thème du 1er mouvement.

En m’éveillant, je fis alors le serment de ne jamais embêter les gens avec la musique que je rêvais de composer. »

Over heel zijn carriere als componist, bleef Jean Françaix trouw aan deze belofte, « « dat de vergeten frisheid van kinderen doet herleven » (Bernard Gavoty). Deze vrolijkheid, zijn liefde voor melodie en zijn weigering om atonale muziek te schrijven, marginaliseerden hem van de componisten van de XXste eeuw, maar nooit week hij af van zijn oorspronkelijke koers. Hij beschreef zichzelf graag als een oude reactionnaire maar hij zou nooit zijn onafhankelijkheid opgeven. Op de vraag dat Bernard Gavoty hem stelde in 1957 « Vous connaissez tout comme nous les griefs et les réticences du public à l’endroit de la musique contemporaine. Estimez-vous que certains de ces griefs sont fondés ? », antwoordde hij, niet zonder humour :

« Je voudrais bien être le Diable Boiteux de Le Sage et pouvoir soulever les toits des maisons particulières pendant certaines émissions de musique contemporaine. Je tiens le pari qu’au bout de dix minutes, il ne reste à l’écoute que quatre ou cinq personnes, dont l’auteur et les membres les plus dévoués de sa famille. La vraie musique contemporaine ne triomphera que... lorsqu’elle ne le sera plus, dans un demi-siècle, lorsque le temps l’aura libérée des chapelles et des navets. Je vise ici les faux Stravinsky qui forment actuellement les neuf dixième des œuvres soi-disant contemporaines, sous des appellations diversement contrôlées. Il y a vingt ans sévissaient les faux Debussy : rien de nouveau sous le soleil. »

Jean Françaix heeft ook altijd van zijn publiek dezelfde onafhankelijkheid in geest :

« Parler de ses œuvres est délicat pour un compositeur. S’il les loue, on le taxe de forfanterie ; s’il les décrie, on le considérera comme un faux modeste. S’il les décortique en thème A, thème B, il s’attirera les faveurs de musicologues, mais ennuiera les musiciens. Si l’œuvre a de la valeur, elle n’a pas besoin d’explication ; sinon, aucun commentaire ésotérique ne pourra l’améliorer, 0+0 égalant toujours 0.

A toi, cher Public averti, d’ouvrir tes oreilles et d’avoir le courage de penser "Cette musique me plaît, ou me déplaît". Qu’il n’y ait entre ma musique et toi aucun intermédiaire plus ou moins intéressé à orienter tes conclusions. Souviens-toi que tu es composé d’êtres humains libres, et non de robots obéissants. Ecrase de ton fondement puissant le snobisme, la mode et les envieux. Et laisse-toi aller à ton plaisir, si tu en éprouves ; ce que naturellement, j’espère (…). »

Wij denken dat meer en meer muziekliefhebbers de raad van Jean Français opvolgen en experimenteren met plezier zijn werk.

Beknopte biograkie van Jean Françaix...	Jean Françaix door hem zelf...	Het concerto voor klarinet...
	Terug

---

« Plechtige belofte » van Jean Françaix op 12-jarige leeftijd
(Bron : familie Françaix)

---

© BSO | Accueil | English version | Version française | Deutsche Fassung |